Май || майский (о празднике); Маайынан эҕэрдэлээ = поздравлять с Маем.

демонстрация; Первэй май демонстрацията Первомайская демонстрация; демонстрацияҕа кытын = принимать участие в демонстрации.

1. прич. от напрячь; 2. прил. күүрээннээх, эрчимнээх, тыҥааһыннаах; напряжённая работа күүрээннээх үлэ; напряжённое внимание тыҥааһыннаах болҕомто; 3. прил. (натянутый) тыҥааһыннаах; напряжённая обстановкатыҥааһыннаах быһыы-май-гы; 4. прил. (неестественный) ыгыстыгас, аҕала сатаан (туттунар); напряжённая улыбка аҕала сатаан мичээрдээһин.

диэ диэнтэн атаах.-аччат. Миитэрэй уй-май барда
Ыганыган: «Тойонуом», - диэхтээтэ. М. Доҕордуурап
Тапталлаах сибэкким, эн миигин Талбааран турдаҕа диэхтээмэ, Эдэр уол этэрин истээхтээ. П. Тобуруокап

II сов. . кому-чему (предать) таҥнар, таҥнаран биэр; изменить родине ийэ дойдугун таҥнар; 2. чему кэс, төннөр; изменить своему слову бэйэҥ тылгын кэс; 3. кому (нарушить верность) киһиэхэ иэдэй, дьахтарга иэдэй; 4. кому-чему, перен. (перестать служить) таҥнары эргий, ханнан хаал; быстан хаал; счастье мне изменило соргум таҥнары эргийдэ; силы ему изменили күүһэ быстан хаалла; # изменить себе бэйэҥ май-гыгыттан туораа, атын киһилии быһыылан.

I 1) удой; надой; биир ыам разовый удой; күнүскү ыам дневной удой; 2) время доения (коров, кобылиц); ыам буола илик доить (ещё) рано; түөртүүр ыам время доения около четырёх часов пополудни.
II 1) икрометание; нерест; 2) период икрометания; сааскы ыам саҕана в период весеннего икрометания; ыам кумаара весенний комар; ыам кумаарын (или бырдаҕын) курдук как весенние комары (о бесчисленном множестве кого-чего-л.); ыам ыйа месяц май (букв. месяц икрометания).

көр муҥутах
Оҕотук моҥотох өйдөөх киһи. ПЭК СЯЯ
Дьэкиим, төһө да дьадаҥытын, моҥотоҕун, н эһ и ли эк саа май тү ҥ к э т эх хоту уһуга р …… о лох тооҕу н иһи н, б эйэт э туспа уратылаах киһи. Күннүк Уурастыырап

сыһ., кэпс. Туох ха эмэ маарынныырдык, туох эмэ к у р д у к. ☉ П о д о б н о чему-л., наподобие чего-л.
Арай доҕоор, букатын ыраах, сирэй хайа тэллэҕин диэки туох эрэ хап-хара, бөкүнүк толору симиилээх түүлээх хаа һах саҕа баҕайы куотар майгылаахтык, ыраах-ыраах уунаҕалыы, у ур т а лы ы турда. Н. Заболоцкай
Манасчыт үксүн стро ка бастакы аҥаарын речитатив май гылаахтык ааҕан баран, кэлин сү һүөх тэрин эҥээритэн барар. «ХС»

прил. 1. (невиданный) хаһан да буолбатах^ киһи билбэтэх; небывалый урожай хаһан да үүммэтэх үүнүү; небывалая для мая жара ыам ыйыгар киһи билбэтэх куйааһа; 2. (вымышленный) баар буола сылдьыбатах, киһи итэҕэйбэт.

нареч. 1. чугаһатан, холоон; 2. (в сочетаниях) холобура, кэриҥэ, диэки; пройти приблизительно пять километров биэс километр кэриҥин бар; закончить работу приблизительно к маю үлэни ыам ыйын диэки бүтэр.